ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިރަށް މާލެއަކީ ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ވެސް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު، އަދި އެންމެ ތޮއްޖެހިފައިވާ އެއް ސިޓީއެވެ. އިގްތިސާދީ ފުރުސަތުތަކާއި، ސިއްހީ އަދި ތައުލީމީ ހިދުމަތްތައް ހޯދުމަށްޓަކައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު މާލެއަށް ހިޖުރަކުރަން ޖެހުމުގެ ނަތީޖާއަކަށް ވެފައިވަނީ، ދިރިއުޅޭނެ ޖާގައިގެ ދަތިކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑުވުމެވެ. މާލޭގެ އާބާދީގެ ބޮޑުބައެއް ކުޑަކުޑަ ޖާގައެއްގައި ދިރިއުޅެމުންދާއިރު، މިއީ ހަމައެކަނި އިޖުތިމާއީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މިއީ މިއަދު ކޮންމެ ދިވެހި އާއިލާއެއްގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާ ސީދާ ގުޅިފައިވާ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެކެވެ.
އިގްތިސާދީ އަދި އިޖުތިމާއީ މަޖުބޫރުކަން: އާއިލާތައް އެއް ފުރާޅެއްގެ ދަށަށް ބަދަލުވާ ސަބަބުތައް
އާއިލާތައް މާލޭގައި މިފަދަ ތޮއްޖެހިފައިވާ ހާލަތްތަކެއްގައި ދިރިއުޅެން ނިންމާ ނިންމުމުގެ ފަހަތުގައި، މީހުންނަށް ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވޭ ފަދަ ބޮޑެތި އިގްތިސާދީ އަދި އިޖުތިމާއީ މަޖުބޫރުކަންތައްތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ.
ފުރަތަމަ ކަމަކީ، އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައިވާ ކުއްޔެވެ. މާލޭގެ ކުލި ހުރީ އާންމު މީހާގެ އާމްދަނީއަށް ބަލާއިރު އަތްނުފޯރާ ފަށުގައެވެ. އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު މުސާރައެއް ލިބޭ ވަޒީފާތައް މަދުވުމާއި، މުދަލާއި ހިދުމަތުގެ އަގު މަތިވުމުގެ ސަބަބުން، އަމިއްލައަށް ވަކިން ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ހޯދުމަކީ ގިނަ ޒުވާން ދެމަފިރިންނަށް ދެކޮޅުޖެއްސޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
މޯލްޑިވްސް ބިއުރޯ އޮފް ސްޓެޓިސްޓިކްސްގެ ރިޕޯޓުތައް ބުނާގޮތުން، މާލޭގެ ގިނަ ގޭބިސީތަކަކީ "އެކްސްޓެންޑެޑް ފެމިލީސް" ނުވަތަ ގިނަ ބަޔަކު އެކުވެގެން އުޅޭ އާއިލާތަކެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ މާލޭގެ ކުލި ބޮޑުވުމުން، އެންމެން އެއްވެގެން ހަރަދުތައް ހަމަޖެއްސުމެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ގުޅިގެން އުޅޭ އުޅުމެއް ނޫން ކަމަށާއި، އިގްތިސާދީ މަޖުބޫރުކަމެއްކަން މި ތަފާސްހިސާބުތަކުން ހާމަވެއެވެ.
ޑރ. މުޙައްމަދު ފައިސަލްގެ ޕީއެޗްޑީ ތީސިސް އަށް މާލޭގެ އާބާދީއާއި ބޯހިޔާވަހިކަމާއި ގުޅޭގޮތުން ހެދި ދިރާސާތަކުން ހާމަވާގޮތުގައި (2008)، މާލޭގެ ބައެއް ގޭގޭގައި ދިރިއުޅޭ މާހައުލު ހަނިކަމުން، އާއިލާގެ އެންމެންނަށް އެއްފަހަރާ ނިދާނެ ޖާގަ ނުލިބިގެން "ޝިފްޓް" ބަހައިގެން ނިދަން ޖެހޭތަން އާދެއެވެ.
އަދިވެސް މި ދިރާސާއިން ފާހަގަކޮށްލާ އެއްކަމެއްވެއެވެ. އެއީ، މާލޭގެ ބައެއް ގޭގޭގައި ގިނަ އާއިލާތަކެއް އެންމެ ކޮޓަރިއެއްގެ ތެރޭގައި ނިދައި، ކައްކައި، މުޅި ދިރިއުޅުން ހޭދަކުރަން ޖެހުމުގެ ސަބަބުން "ޕްރައިވެސީ" މުޅިން ގެއްލި، ޢާއިލާތަކުގެ ނަފްސާނީ ބުރަ ބޮޑުވެ، ޢާއިލީ ހިތްހަމަޖެހުން ގެއްލި، ދެމަފިރިންގެ ދެމެދުގައި އޮންނަންޖެހޭ ގުޅުން ރޫޅުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ.
ތިން ޖީލު، ތިން ވިސްނުން: އަންހެނުންނަށް އޮތް ނަފްސާނީ ބުރަ
ދިވެހި މުޖުތަމައުގައި އެއްގެއެއްގައި ތިން ޖީލު (ކާފަ/މާމަ، މައިންބަފައިން، އަދި ދަރިން) އެކުއެކީގައި ދިރިއުޅުމަކީ ވަރަށް އާންމު ކަމެކެވެ. އެއް ފުރާޅެއްގެ ދަށުގައި މިގޮތަށް ދިރިއުޅެން ޖެހުމުން، ހަމައެކަނި ޖިސްމާނީ ޖާގަ ހަނިވަނީއެއް ނޫނެވެ. މިއީ ތަފާތު ތިން ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއެއް، ތަފާތު ތިން ވިސްނުމެއް، އަދި ތަފާތު ތިން ހިޔާލެއް އެއްތަންވުމެވެ.
ހާއްސަކޮށް، އާއިލާ ބޮޑުކުރުމާއި، ކައިވެނީގެ ކަންކަމާއި، ދަރިން ބޮޑުކޮށް ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގެ މުހިންމު ނިންމުންތަކުގައި މި ތިން ޖީލުގެ މެދުގައި ބޮޑެތި ހިޔާލުތަފާތުވުންތައް ބައެއްފަހަރު އުފެދެއެވެ. ޒަމާނީ ހޯދުންތަކަށް ބިނާކޮށް ދަރިން ބަލަން ބޭނުންވާ ޒުވާން މައިންނަށް، ކުރީގެ އާދަކާދަތަކަށް ބާރުއަޅާ މާމަމެންގެ ވިސްނުމާ ދެމެދު ފުށުއެރުންތައް ކުރިމަތިވެއެވެ.
މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ގޭތެރޭގެ މި "ބަހުސްތަކުގެ" އެންމެ ބޮޑު ޕްރެޝަރެއް ނުވަތަ ސްޓްރެސްއެއް އުފުލަންޖެހެނީ ގޭގެ އަންހެންވެރިންނަށެވެ. އެއީ އެއްކޮޅުން މައިދައިތަ ނުވަތަ މަންމަގެ ހިޔާލަށް އިހުތިރާމްކުރަމުން، އަނެއްކޮޅުން އަމިއްލަ ދަރިންނަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ހޯދައިދޭން މަސައްކަތް ކުރަންޖެހުމުންނެވެ. އަދި މި ހާސްކަމުގެ އަސަރު، ބައިވެރިޔާ އަށް ވެސް ފޯރައެވެ. ދެމަފިރިންގެ ދެމެދުގައި އޮންނަންޖެހޭ އަމިއްލަ ވަގުތު ގެއްލި، ގޭތެރޭގެ ނުތަނަވަސްކަން މުޅި ކައިވެނީގެ ބަދަހިކަމަށް ބުރޫއަރުވައެވެ.
އެހެންނަމަވެސް ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި އާއިލާގެ އެންމެން ގުޅިގެން އެއްފުރާޅެއްގެ ދަށުގައި ވަރަށް އެކުވެރިކަމާއި ލޯތްބާއެކު އުޅޭ މަންޒަރު ފެނެއެވެ.
ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމުގެ އަސާސީ ބަހާތައް މުގުރިގެންދިއުން
އިންސާނާގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ބައެއް އަސާސީ ކަންކަން ވެއެވެ. ނަމަވެސް، ތޮއްޖެހިފައިވާ މާހައުލެއްގައި ދިރިއުޅެން ޖެހުމުން މި ހުރިހާ ބަހާތަކެއް މުގުރިގެންދެއެވެ.
އަގުހުރި، ހަމަޖެހޭ ނިދި Quality Sleep ހަށިގަނޑާއި ސިކުނޑި ތާޒާކޮށްދޭ ފުން ނިންޖަކީ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމުގެ ބިންގަލެވެ. ނަމަވެސް، ކުޑަ ޖާގައެއްގެ ތެރޭގައި ގިނަ ބަޔަކު އުޅޭއިރު، އަޑުގަދަވުމާއި ހަމަހިމޭންކަން ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން ހަމަނިދި އެއްގޮތަކަށްވެސް ނުލިބޭ ހާލަތްތައް އާދެއެވެ. މިއީ ސްޓްރެސް އިތުރުވެ، ނަފްސާނީ ބަލިތަކަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ.
އަމިއްލަ މިނިވަންކަމާއި ސިއްރުހިފެހެއްޓުން Privacy ކޮންމެ އިންސާނަކަށް ވެސް ދުވާލަކު އެއްފަހަރު ނަމަވެސް ސިކުނޑި ހަމައަކަށް އަޅުވާލާނެ "ޕްރައިވެސީ" ބޭނުންވާނެއެވެ. ހަމަހިމޭންކަން ލިބޭނެ އަމިއްލަ ކޮޓަރިއެއް ނުވަތަ ތަނެއް ނެތުމަކީ ސިކުނޑި އަބަދުވެސް ހާސްކަމުގެ ތެރޭގައި ބަހައްޓާ ކަމެއްކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކުވައިދެއެވެ.
ދުޅަހެޔޮ ގުޅުންތައް Healthy Connection އާއިލާގެ ތެރޭގައި އޮންނަންޖެހޭ ލޯތްބާއި ގުޅުން ބަދަހިވަނީ އެކަކު އަނެކަކަށް އިހުތިރާމްކުރެވިގެންނެވެ. ނަމަވެސް، ޖާގައިގެ ތާށިކަމުގެ ސަބަބުން ދޭދޭ ގުޅުންތަކުގެ ހަމަޖެހުން ގެއްލި، ކުދިކުދި ކަންކަމާ ގޭތެރޭގައި ޒުވާބުތައް އުފެދެން މެދުވެރިވެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނޭޝަނަލް ޔުނިވަރސިޓީ (MNU) އާއި މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުން، ރާއްޖޭގައި، ހާއްސަކޮށް މާލޭ ސަރަހައްދުގައި، އެންޒައިޓީއާއި ސްޓްރެސްގެ މައްސަލަތައް ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. މީގެ ތެރެއިން ވެސް ގިނަ މައްސަލަތައް ގުޅެނީ ދިރިއުޅޭ މާހައުލާއި އިޖުތިމާއީ ހާލަތާއެވެ.
ނިންމުން
މާލޭގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި އިމާރާތްތަކެއް ބިނާކޮށްގެން ހައްލުވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އާއިލާތަކުގެ، ހާއްސަކޮށް އަންހެނުންނާއި ޒުވާން ދެމަފިރިންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. ޑރ. ފައިސަލް 2008 ގައި ފާހަގަކުރެއްވި ހިތްދަތި ހާލަތްތައް މިއަދާ ހަމައަށް އައިއިރު ވެސް ބަދަލުނުވެ އޮތުމަކީ ހިތާމަހުރި ކަމެކެވެ. ވަކިން ދިރިއުޅެން ބޭނުންވުމަކީ އެކީބޮޑުވި ޢާއިލާއަށް ލޯބިނުވުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދުޅަހެޔޮ، އުފާވެރި އާއިލާއެއް ބިނާކުރުމަށްޓަކައި އިންސާނާގެ ސިކުނޑިއަށް ބޭނުންވާ ހަމަޖެހުން ހޯދުމެވެ. މުޖުތަމައުގެ ވިސްނުން ބަދަލުވެ، ކޮންމެ އާއިލާއަކަށް ވެސް އަމިއްލަ މިނިވަން ޖާގައެއް ލިބުމަކީ މިއަދު ދިވެހި ގައުމަށް އެންމެ ބޭނުންޖެހިފައިވާ އެއް ކަންތަކެވެ.
މައުލޫމާތު: އެމްބީއެސް، ޔޫއެންއެފްޕީއޭ، ފައިސަލް އެމް 2008، ޔުނިސެފް، އެމްއެންޔޫ، އެމްއެންޖޭއާރު، ހައުސިންގ މިނިސްޓްރީ
