މާބަނޑުވުމަކީ މައިންނަށް އާދަޔާޚިލާފު، އުފާވެރި އިޙުސާސްތަކެއް ގެނެސްދޭ ދަތުރެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ދަތުރުގެ ސިއްރުވެރި މަގުތަކުގައި، ލޮލަށް ނުފެންނަ ނުރައްކާތަކެއްވެސް ފޮރުވިފައި ހުރެދާނެއެވެ. މެޑިކަލް މިސްޓްރީއެއް ނުވަތަ ބޮޑު ސިއްރެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރެވޭ މިފަދަ އެއްކަމަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ދިމާވާ "އާރް.އެޗް އިންކޮމްޕެޓިބިލިޓީ" (Rh Incompatibility) ނުވަތަ ލޭގެ ގްރޫޕް ދިމާނުވުމުގެ މައްސަލައެވެ. މިއީ އެނގިފައި ނެތްނަމަ ބޮޑު ހިތާމައަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހިދާނެފަދަ، އެހެނަސް ހޭލުންތެރިވެ ތިބެއްޖެނަމަ ﷲގެ މިންވަރުފުޅާއިއެކު ދަރިފުޅުގެ ފުރާނަ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްކޮށްދޭނެ ޙައްލެއް އޮތް ކަމެކެވެ.
އާރް.އެޗް ނެގެޓިވް އަކީ ކޮބާ؟
އަޅުގަނޑުމެންގެ ލޭގެ ރަތް ސެލްތަކުގެ ބޭރު ފަށަލައިގައި "އާރް.އެޗް" ކިޔާ ޕްރޮޓީނެއް ހުރެއެވެ. މި ޕްރޮޓީން ލޭގައި ހުންނަ ނަމަ އެއީ އާރް.އެޗް ޕޮޒިޓިވް (މިސާލަކަށް އޯ ޕޮޒިޓިވް) ލެޔެކެވެ. އަދި މި ޕްރޮޓީން ލޭގައި ނުހުންނަ ނަމަ އެއީ އާރް.އެޗް ނެގެޓިވް (މިސާލަކަށް އޯ ނެގެޓިވް) ލެޔެކެވެ.
މައްސަލަ ދިމާވަނީ މާބަނޑުވާ މައިމީހާގެ ލޭގެ ގްރޫޕަކީ އާރް.އެޗް ނެގެޓިވް ވެފައި، ބަނޑުގައިވާ ދަރިފުޅަށް އެ ދަރިފުޅުގެ ބައްޕަގެ ފަރާތުން އާރް.އެޗް ޕޮޒިޓިވް ލޭ ވާރުތަވުމުންނެވެ. މި ހާލަތުގައި، މައިމީހާގެ ހަށިގަނޑަށް ދަރިފުޅުގެ ލޭ ފެންނާނީ ހަށިގަނޑަށް ވަދެގެން އުޅޭ ބީރައްޓެހި މާއްދާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ދެވަނަ ފަހަރަށް މާބަނޑުވުން: ނުރައްކާލުގެ ފެށުން
ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މާބަނޑުވާއިރު، އާންމު ގޮތެއްގައި މައިމީހާގެ ލެޔާއި ދަރިފުޅުގެ ލޭ އެއްވެސް ވަރަކަށް މަސްހުނި ނުވެ، ޕްލެސެންޓާގެ އެހީގައި ވަކިކުރެވިފައި ހުރެއެވެ. އެހެންކަމުން، ފުރަތަމަ ދަރިފުޅަށް މީގެއިން އެއްވެސް ނުރައްކަލެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް، މިދަރިފުޅު ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި (ނުވަތަ ބަނޑަށް ތަދުވެ، ލޭ ފޭބުން ފަދަ ކަމެއް ދިމާވާ ހިނދު)، ދަރިފުޅުގެ ޕޮޒިޓިވް ލޭގެ ސެލްތައް މައިމީހާގެ ހަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ދަތުރުކުރެއެވެ. މިއާއެކު މައިމީހާގެ ދިފާއީ ނިޒާމު ހޭލާ، އެ ޕޮޒިޓިވް ސެލްތަކާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރާނެ "އެންޓިބޮޑީސް" އުފައްދައި، ހަށިގަނޑުގައި ދާއިމީ ދިފާއީ ނިޒާމެއް ބިނާކުރެއެވެ.
ނުރައްކަލަކާ ކުރިމަތިވަނީ ދެވަނަ ފަހަރުއެވެ. ދެވަނަ ފަހަރަށް އާރް.އެޗް ޕޮޒިޓިވް ކުއްޖަކަށް ބަނޑުބޮޑުވުމުން، މައިމީހާގެ ހަށިގަނޑުގައި ކުރިން އުފެދިފައި ހުރި އެންޓިބޮޑީސްތައް، ޕްލެސެންޓާގެ ހުރަސްތައް ގިރާކޮށް ދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑަށް ވަދެގަނެއެވެ. އަދި ދަރިފުޅުގެ ލޭގެ ރަތް ސެލްތަކަށް ހަމަލާދީ ހަލާކުކުރަން ފަށައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދަރިފުޅު އާދަޔާއި ޚިލާފަށް ބޮޑަށް ރީނދޫވެ، އެނީމިއާގެ ޝިކާރައަކަށްވެގެންދެއެވެ. އަދި ކުރިއާލާ މިކަމަށް ހޭލުންތެރި ނުވެވި ފަރުވާ ނުނެގިއްޖެނަމަ ބަނޑަށް ދަރިފުޅު ނިޔާވުން ފަދަ ހިތްދަތި ހާދިސާތައް މެދުވެރިވެގެންދެއެވެ.
ޒަމާނީ ފަރުވާ: ފުރާނަ ސަލާމަތްކޮށްދޭ އައްޑަނަ
ކޮންމެ އަނދިރި ރެޔަކަށްފަހު ފަތިހުގެ އަލިކަން ފާޅުވެގެންދެއެވެ. މިއަދުގެ ބޭސްވެރިކަން ވަނީ މި ބޮޑު ނުރައްކަލަށް ފާރަވެރިވާނެ ޙައްލެއް ހޯދައިދީފައެވެ.
އާރް.އެޗް ނެގެޓިވް މައިންނަށް މާބަނޑު ދުވަސްވަރު އެންޓި ޑީ އިމިއުނޯގުލޮބިން Anti-D Immunoglobulin ކިޔާ އިންޖެކްޝަނެއް ދެވޭނެއެވެ. މި އިންޖެކްޝަން މަސައްކަތްކުރަނީ ނުފެންނަ އައްޑަނައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މައިމީހާގެ ދިފާއީ ނިޒާމަށް ދަރިފުޅުގެ ލޭގެ ސެލްތައް "ފެނުމުގެ" ކުރިން، މި އިންޖެކްޝަނުން އެ ސެލްތައް ނައްތާލައެވެ. މީގެ ސަބަބުން މައިމީހާގެ ހަށިގަނޑުގައި ނުރައްކާތެރި އެންޓިބޮޑީސް އުފެދުމުން ސަލާމަތްކޮށްދެއެވެ. މި އިންޖެކްޝަން ޖަހަނީ ބަނޑަށް 28 ހަފްތާގައާއި 34 ހަފްތާގައެވެ. އަދި ވިހައިގެން ދަރިފުޅަކީ އާރް.އެޗް ޕޮޒިޓިވް ކުއްޖެއްކަން ކަށަވަރުވުމުން، ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި ލޭ މަސްހުނިވުމުން ދިމާވާ ސެންސިޓައިޒޭޝަން ހުއްޓުވުމަށް 72 ގަޑިއިރު ކުރިން މައިމީހާގެ ގަޔަށް މި އިންޖެކްޝަން ޖަހަންޖެހޭނެއެވެ.
މިކަމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޙާލަތު
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާބާދީއަށް ބަލާއިރު، އާރް.އެޗް ނެގެޓިވް ލެޔަކީ ނިސްބަތުން ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ، ލޭގެ ގްރޫޕެކެވެ. ދެކުނު އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކާއި ރާއްޖޭގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، އާރް.އެޗް ނެގެޓިވް ލޭ ހުންނަ މީހުންނަކީ މުޅި އާބާދީގެ ސައްތައަކުން އެކެއް ނުވަތަ ދެ (1% - 2%) ޕަސެންޓުހާ މީހުންނެވެ. މީގެ މާނައަކީ، ރާއްޖޭގައި ބަނޑުބޮޑުވާ ކޮންމެ 100 މައިންގެ ތެރެއިން އާރް.އެޗް ނެގެޓިވް މައްސަލައަކާ ކުރިމަތިވާނީ އެންމެ މީހަކަށެވެ.
މި ލޭގެ ގްރޫޕަކީ ރާއްޖޭގައި މަދު އެއްޗަކަށް ވުމުން، މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ދިމާވެދާނެ ކުއްލި ހާލަތްތަކަށް ސަމާލުވުމަށްޓަކައި، މޯލްޑިވްސް ބްލަޑް ސާވިސަސް (MBS) އާއި 'ޑޯނާރ އެމްވީ' ފަދަ ޖަމްއިއްޔާތަކުން ދަނީ އާރް.އެޗް ނެގެޓިވް ލޭގެ ޑޯނަރުންގެ ޚާއްޞަ ދަފްތަރެއް ބަލަހައްޓަމުންނެވެ.
މިއަދު ރާއްޖޭގެ ސިއްހީ ނިޒާމު ބައްޓަން ކުރެވިފައިވަނީ މިފަދަ ނާދިރު ހާލަތްތަކުން މައިންނާއި ތުއްތު ކުދިން ސަލާމަތް ކުރެވޭނެ ފަދަ ހަރުދަނާ އުސޫލެއްގެ މަތިންނެވެ. ބަނޑަށް ކުރީކޮޅުގައި ދައްކާ ފުރަތަމަ އެންޓިނޭޓަލް ވިޒިޓް ގައި، ކޮންމެ މައެއްގެ ލޭގެ ގްރޫޕް ޓެސްޓުކުރުން މިހާރު ވަނީ މަޖުބޫރު ކުރެވިފައެވެ. އަދި އާރް.އެޗް ނެގެޓިވް މައިން ދެނެގަނެވިއްޖެނަމަ، އެ ކުޑަ އާބާދީއަށް ބޭނުންވާ Anti-D އިންޖެކްޝަން، ސަރުކާރުގެ މައި ހޮސްޕިޓަލްކަމުގައިވާ އައި.ޖީ.އެމް.އެޗް އިން އަދި އަތޮޅުތެރޭގެ ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލްތަކުން ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ވަނީ ހަމަޖައްސާފައެވެ. އެހެންކަމުން، މިއީ ރާއްޖޭގައި މަދުން ދިމާވާ ހާލަތެއް ނަމަވެސް، ފަރުވާތެރިކަމާއެކު މި ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ﷲގެ މިންވަރުފުޅާއިއެކު ކޮންމެ މައެއްގެވެސް ބަނޑުގައިވާ ދަރިފުޅު ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ.
މާބަނޑު މައިންނަށް ބޭނުންތެރި އިރުޝާދެއް
ލޭގެ ގްރޫޕަކީ ނެގެޓިވް ގްރޫޕެއް ނަމަ ބިރުގަންނާކަށް ނުޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް ސަމާލުވާންޖެހެއެވެ. ބަނޑަށް ކުރީކޮޅުގައި ޑޮކްޓަރަށް ދައްކައި، ލޭގެ ގްރޫޕް ޗެކްކުރައްވާށެވެ. އަދި ބަނޑުބޮޑު ދުވަސްވަރު އެއްވެސް ވަރަކަށް ލޭގެ އަސަރެއް ފެނިއްޖެނަމަ، ލަސްނުކޮށް ހޮސްޕިޓަލަށް ދުރުވެ، ތިޔައީ އާރް.އެޗް ނެގެޓިވް މައެއްކަން ސިއްހީ އެހީތެރިންނަށް ހަނދާންކޮށްދެއްވާށެވެ. ރައްކާވެތިބިއްޔާ ދަތުރެވެ.
(މަސްދަރުތައް)
Mayo Clinic (2025). Rh factor immunoassay: Why it's done during pregnancy. mayoclinic.org
WebMD (2024). What is Fetal-Maternal Microchimerism? webmd.com
Maldivian Blood Services (2025). Blood Group Distribution and Donor Registry. mbs.gov.mv
