ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އާޓާމިނަލް ހުޅުވުމަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އިޤްތިސާދަށް އެތައް ގޮތަކުން ފައިދާލިބޭނެ ބިޔަ ބޮޑު މަޝްރޫޢެކެވެ. މި ޖުލައި މަހުގެ 26 ވަނަ ދުވަހު އާޓާމިނަލް ހުޅުވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނައިރު މިއީ ހީވެސް ނުކުރާހާ ގޮންޖެހުން ބޮޑު ޝުކުރު ހައްޤު މަސައްކަތެކެވެ. އެމްއޭސީއެލްގެ މެނޭޖިންގ ޑައިރެކްޓަރ އަދި ސީއީއޯ އިބްރާހީމް ޝަރީފް ވަނީ ވަރަށް ތަފްސީލުކޮށް މިމަޝްރޫޢުގައި ހުރި ގޮންޖެހުންތަކާއި އެމްއޭސީއެލްގެ މުވައްޒަފުން އަދި މުޅި ސަރުކާރުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތް ނޫސްވެރިންނާއި ހިއްސާކުރައްވާފައެވެ.
އާޓާމިނަލް އޮޕަރޭޝަނަށް ގެނައުމަށް ކުރާ މަސައްކަތް
އަހަރަކު 7 މިލިއަން ފަސިންޖަރުންނަށް ޚިދުމަތް ދިނުމަކީ އާޓާމިނަލްގެ އަމާޒަކަށްވާއިރު މިތަން ހުޅުވުމަށް ކުޑަވަރެއްގެ އަވަށަކަށް ބޭނުންވާ އުމްރާނީ ގިނަ ވަސީލަތްތަކެއް ޤާއިމްކުރަންޖެހެއެވެ. އެވަސީލަތްތައް ޤާއިމް ކުރަންޖެހެނީ މިހާރުވެސް މައި އެއާޕޯޓުން ދެމުންދާ ޚިދުމަތްތަކަށް ބުރޫ ނައަރާނެ ގޮތަކަށެވެ.
ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުޢިއްޒު ވެރިކަމާއި ހަވާލުވެވަޑައިގެން، ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ އާ ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށްދާ ގޮތް ބައްލަވާލެއްވިއިރު އާޓާމިނަލް ވީހާވެސް އަވަހަކަށް އެންމެ ފުރިހަމައަށް ނިންމާ ޚިދުމަތް ދިނުމަކީ އެމަނިކުފާނު އެންމެ އިސްކަންދެއްވި އެއްކަންތަކެވެ. އާޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތް އެއިރު އޮތްގޮތަށް ބަލާއިރު މުޅި އެއާޕޯޓަށް އިތުރުވެގެންދާނެ ކަރަންޓް ކޮންޒަމްޕްޝަނަށް ހައްލެއް ލިބެން ނެތެވެ. އާޓަމިނަލް ފިނިކުރުމަށް ބޭނުންކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައި އޮތީ ފެނުން ފިނި އުފައްދާ ނިޒާމަކަށްވާއިރު އެނިޒާމަށް ބޭނުންވާ ވަރަށް ފެން އުފެއްދޭނެ ގޮތެއްވެސް ނެތެވެ. އާނަރުދަމާ ނިޒާމެއް ޤާއިމް ކުރެވިފައެއްވެސް ނެތެވެ. މާލެއިން ކަރަންޓް ކެނޑޭއިރަށް ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ ޚިދުމަތްތަކަށް ބުރޫއަރައެވެ. ބެކަޕް ޖަނަރޭޓަރުން އެވަރަކަށް ކަރަންޓް ނުއުފެއްދޭތީއެވެ. މިއީ ހައްތަހާވެސް ހުރި ގޮންޖެހުންތަކެވެ.
އެންމެ ފުރަތަމަ ކަރަންޓު
އާ ޓާމިނަލް އޮޕަރޭޝަނަށް ގެނެސް، ހަކަތައިގެ ރައްކާތެރިކަމާއި މިނިވަންކަން އެއާޕޯޓަށް ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި 4 ޖަނަރޭޓަރުގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ 16 މެގަވަޓްގެ ކަރަންޓު އުފައްދައިދޭ އެންމެ ޒަމާނީ ފެންވަރުގެ ޕަވަރހައުސްއެއް އެމްއޭސީއެލްއިން ހުޅުލޭގައި ވަނީ ޤާއިމްކޮށްފައެވެ. ރަންވޭގެ ވަށައިގެންނާއި، ރަންވޭގެ ދަށުން ކަރަންޓު ފޯރުކޮށްދޭނެ ޑިސްޓްރިބިއުޝަން މެކޭނިޒަމްތައް ޤާއިމްކޮށް، މުޅި އެއާޕޯޓުގެ ކަރަންޓުގެ އެއް ވިއުގައިން ވަނީ ގުޅާލާފައެވެ. މާލެއިން ކަރަންޓު ދިޔަސް، އެއާޕޯޓުގެ އޮޕަރޭޝަން ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ދާއިމީ ފޯމިއުލާއެއް ވަނީ ފަހުން ހޯދާފައެވެ.
އާ ޓާމިނަލަށް ފެން ފޯރުކޮށްދޭނީ އާ ޕައިޕްލައިނަކުން
އާ ޓާމިނަލަށް ފެން ފޯރުކޮށްދިނުކުގެ ވިއުގައަކީ އަލަށް ފަރުމާކުރެވިގެން، ދިގު މުއްދަތުގެ ޕްލޭނެއްގެ ދަށުން، އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ބަރޯސާވުމެއްނެތި، އެއާޕޯޓާއި އާ ޓާމިނަލް ފެނަށް ޖެހުނަނުދީ ހިފަހައްޓާނެ ކެޕޭސިޓީގައި ޤާއިމްކުރި މުހިންމު ވިއުގައެއް ކަމަށް އެމްއޭސީއެލް އިން ވަނީ މައުލޫމާތު ދީފައެވެ. 2 ކިލޯމީޓަރުގެ ދިގު މި ޕައިޕްލައިނަކީ އެއްވެސް ކޮންޓްރެކްޓަރަކަށް ބާރޯސާ ވުމެއްނެތި، އެމްއޭސީއެލްގެ ވޯޓާ ސަޕްލައި އެންޑް ސްވަރޭޖް ސިސްޓަމުން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ، ބުރަ އަދި މުހިންމު މަސައްކަތެކެވެ. މި ޕައިޕްލައިންގެ 635 މީޓަރު ހޮޅި އަޅާފައިވަނީ ހުޅުލޭގެ ހުޅަނގު ފަރާތު ފަޅު ތެރެއިންނެވެ. ރެކޯޑު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މި މަސައްކަތް ނިންމައި އާ ޓާމިނަލާއި ޖުމްލަކޮށް މުޅި އެއާޕޯޓަށް، އެއް ވިއުގައެއްގެ ދަށުން ފެން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ވަނީ ގުޅާލާފައެވެ. މިއީ ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ.
ހެޑް އޮފް ސްޓޭންޑް ރޯޑް ކޮބާ؟
އެއާޕޯޓެއްގެ ޚިދުމަތުގެ މައި ނާރަކީ ހެޑް އޮފް ސްޓޭންޑް ރޯޑެވެ. މިއީ އޭރޯބްރިޖްތަކުގެ ދަށުން، ޓާމިނަލާއި ޖެހިގެން އޮންނަ ފުޅާ މަގެކެވެ. މިއީ ކޭޓަރިންގ ޓްރަކްތަކާއި، ފަސިންޖަރުންގެ ބެގޭޖް ލޯޑުތަކާއި، އެއާކްރާފްޓު ޓަގުތަކާއި، ގްރައުންޑް ޕަވަރ ޔުނިޓު (ޖީޕީޔޫ)ތަކުގެ އިތުރުން ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ކޮންމެ ވެހިކަލެއް ދުއްވަން ޚާއްސަ ކުރެވިފައި އޮންނަ މަގެއްކަމަށް އެމްއޭސީއެލްއިން ވަނީ ބުނެފައެވެ. މި މަގު ނެތް ނަމަ، އެއާކްރާފްޓަށް ބޭނުންވާ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ނުވާނެ ކަމެކެވެ. އެތައް ޚިދުމަތެއް ނުދެވި، ފަރުޖައްސާލަން ޖެހޭނެއެވެ. މިއީ އެއާޕޯޓާއި އާ ޓާމިނަލްގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ މައި ނާރުވެސް މެއެވެ. މިއީ ރަންވޭއެއްގެ ފަންވަރުގައި، ގާތް ގަނޑަކަށް އެ ބޯމިނުގައި ހަދާފައިވާ މަގެކެވެ. މި މަގާއި ނުލާ އެއާޕޯޓެއް އޮޕަރޭޓެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
ނަރުދަމާގެ ނިޒާމެއް ނެތް
ބޮޑު ޓާމިނަލެއް ހަދާ ނިމޭއިރު، އޭގެ ވަށައިގެންވާ ކަންކަމާއި ގުޅިފައިވާ އުމްރާނީ ޚިދުމަތްތަކާއި ވަސީލަތްތަކާމެދު ފުންކޮށް ވިސްނަންޖެހެއެވެ. ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވަން ތައްޔާރުވެގެން އައިއިރު 7 މިލިއަން ފަސިންޖަރުން ފާޚާނާ ބޭނުންނުކޮށް ތިބުމަކީ ކުރެވޭނޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެމްއޭސީއެލްއިން މައުލޫމާތު ދޭގޮތުގައި ހިތާމައަކީ އާ ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތް ހަވާލުކުރިއިރު، ޕްލޭނާ އެއްގޮތަށް މި މަސައްކަތް ކޮންޓްރެކްޓަރާއި ހަވާލުކުރެވިފައިނުވާކަމެވެ. މި ހާލަތަށް އައުމުން، އެމް.އޭ.ސީ.އެލްގެ އިސްނެގުމުގެ މަތީން ހައިވޭގެ ދަށުން، ސެވަރޭޖް ސިސްޓަމް ޤާއިމްކުރުމަށް ޑްރިލްކޮށް، ކާމިޔާބުކަމާއެކު ނިންމާލީ ޖުމްލަ 2.7 ކިލޯމީޓަރުގެ ދިގު ނަރުދަމާގެ ނިޒާމެއް ޤާއިމްކޮށްފައެވެ. މި ސިސްޓަމް މިހާރުވަނީ އާ ޓާމިނަލާ ގުޅުވާލާފައެވެ.
އެއް ޓާމިނަލުން އަނެއް ޓާމިނަލަށް ތެމިގެން؟
އާޓާމިނަލާއެކު ޓީ ވަން، ޓީ ޓޫ ނިޒާމަކަށް ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓު ބަދަލުވެގެންދާއިރު، ދެ ޓާމިނަލްގެ ދެމެދުގައި ފަސިންޖަރުން ހިގަންވީ އަވީގައެވެ. ވިއްސާރަ ދުވަހެއް ނަމަ ތެމިގެންނެއެވެ. އެއީ ހައްލު ހޯދަން މަޖުބޫރު ކަމެކެވެ. މިކަން ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި އެމްއޭސީއެލްގެ ޓީމުތައް ގުޅިގެން ކުރެވުނު މަސައްކަތުން އާޓާމިނަލާއި މިހާރުގެ ޓާމިނަލް ޓަނަލެއް މެދުވެރިކޮށް ގުޅުވާލިއެވެ. އިންޖިނޭރިންގ އެކިއެކި ގޮންޖެހުންތަކާއެކުވެސް އެމްއޭސީއެލްއިން މިކަން ނިންމާލީ އެއާޕޯޓުގެ އެއްވެސް އޮޕަރޭޝަނަކަށް ބުރޫނާރާނެހާ އޮމާންކަމާއެކުގައެވެ.
ޑްރެއިނޭޖާއި، ޓްރެފިކް ފްލޯއާއި މަގުތައް ކޮބާ؟
އާ ޓާމިނަލާއި ގުޅުވައިގެން ޤާއިމްކުރަންޖެހޭ ފެންހިންދުމުގެ ނިޒާމަށް ބަލާއިރު ބައިމީޓަރު ފުޅާ ހޮޅި، ޖުމްލަ 6 ސަރަހައްދަކަށް ބަހާލައިގެން އަޅާ ނިންމާލުމަކީ ކުޑަ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ޖުމްލަ 6 ކިލޯމީޓަރުގެ ހޮޅި ލައިނެއް ޤާއިމްކޮށް، ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ފެން ހިންދާލެވޭނެ ނިޒާމެއް މިހާރުވަނީ ޤާއިމްކުރެވިފައެވެ. މިފަދަ ބޮޑު ސަރަހައްދަކަށް އެއާޕޯޓުގެ އާ ޓާމިނަލް ފެތުރިގެން ދާއިރު، ޓްރެފިކަށް އަންނާނީ ކޮން ބަދަލުތަކެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއީވެސް ދުރާލާ ވިލަރެސްކުރެވިފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ބްރިޖާއި ހުޅުމާލެ ހައިވޭއިން ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަށް ވަންނަން އޮންނަ މަގުތައް ހެދުމާއެކު، ފަސޭހަކަމާއެކު ދެ ލޭނަކަށް ދަތުރުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމް ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި އެމްއޭސީއެލްއިން މިހާރު އަންނީ އާޓާމިނަލްގެ ކުރިމަތީ މަގުތައް އެންމެ ޒަމާނީ ފެންވަރުގައި ތަރައްޤީ ކުރަމުންނެވެ. މިއާއެކު މި ފަސޭހަތައްވެސް ދަތުރުކުރާ ފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންދާނެއެވެ.
މިއީ އާ ޓާމިނަލާއި ގުޅުވައިގެން ބިނާކުރަން ޖެހޭ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކެވެ. ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތަކެވެ. އެ ކަންކަމާއި ނުލާ އާ ޓާމިނަލުން ޚިދުމަތް ނުދެވޭނެ ކަންކަމެވެ. ރައީސް ޑރ. މުޢިއްޒުގެ ސަރުކާރުގައި 18 މަސްދުވަހުން ނިންމާފައިވަނީ އާޓާމިނަލްގެ ގާތްގަނޑަކަށް 60 އިންސައްތަ މަސައްކަތް ކަމަށް އެމްއޭސީއެލްއިން ވަނީ ބުނެފައެވެ. އާޓާމިނަލް ވުޖޫދަށް ގެނައުމަށް މަސައްކަތްކުރި އަދި ކުރަމުންއަންނަ އެންމެހާ ފަރާތްތަކަށް ޝުކުރު ހައްޤެވެ.
