މައިވަންތަކަމަކީ އަންހެނެއްގެ ޖިސްމަށާއި ނަފްސަށް އަންނަ އެންމެ ބޮޑު އެއް އިންގިލާބީ ބަދަލެވެ. ކުއްޖަކު ވިހެއުމާއެކު ހިތުގައި އުފެދޭ އެންމެ ފުރަތަމަ އިޙުސާސަކީ އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ ލޯތްބެވެ. ނަމަވެސް އެ އާ ދިރިއުޅުމަށް ހޭނުމަކީ ހަމައެކަނި އުފާވެރިކަމެއްގެ ތެރެއިން ހިނގާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ސިއްޙީ މާހިރުން ފާހަގަކުރާގޮތުގައި، ވިހެއުމަށްފަހު ގިނަ އަންހެނުންތަކަކަށް ކުރިމަތިވާ ހޯމޯންތަކުގެ ކުއްލި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހެއެވެ. މި ލިޔުމުގައި އަޅުގަނޑު ބަލައިލާނީ މައިވަންތަކަމާ ގުޅިފައިވާ ޞިއްޙީ، ނަފްސާނީ އަދި ސައިންޓިފިކް ފުން ހަޤީޤަތްތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ހޯމޯންތަކުގެ ކުއްލި ވެއްޓުމާއި "ބޭބީ ބްލޫސް" ގެ ސިއްޙީ ފަހަތް
ވިހެއުމުގެ އުފާވެރި ވަގުތުކޮޅަށްފަހު، މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑުގައި އިންތިހާއަށް މަތިވެފައި ހުންނަ ހޯމޯންތައް ކަމަށްވާ އެސްޓްރޮޖެން (Estrogen) އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން (Progesterone) ގެ މިންވަރު ކުއްލިއަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެގެންދެއެވެ. ސިއްޙީ ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، މި ހޯމޯން ކްރެޝް ނުވަތަ ކުއްލި ވެއްޓުމުގެ ސަބަބުން ވިހެއުމަށްފަހު ފުރަތަމަ ދުވަސްކޮޅު އާ މައިންގެ 80 އިންސައްތައަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް "ބޭބީ ބްލޫސް" (Baby Blues) ގެ އަސަރުކުރެއެވެ.
މަޝްހޫރު އޮބްސްޓެޓްރީޝަނުންނާއި ޞިއްޙީ މާހިރުން ބަޔާންކުރާގޮތުގައި، ކުއްލިއަކަށް ރޮވުމާއި، ހާސްވުމާއި، އަދި ކުދިކުދި ކަންކަމާ ރުޅިއައުމަކީ މިއީ ސިއްޙީގޮތުން ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލެއްގެ ސަބަބުން ވާކަމެކެވެ. މިއީ މަންމައެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަ ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް ނޫނެވެ. ބަދަލުގައި މިއީ ހަށިގަނޑު އާ ޙާލަތަކަށް ހޭނެން މަސައްކަތްކުރާ ދުވަސްވަރެކެވެ. އަންހެނުންގެ ޚާއްޞަ ޑޮކްޓަރުން ލަފާދޭގޮތުގައި މި ހާލަތު އާންމުކޮށް ދެ ހަފްތާގެ ތެރޭގައި އަމިއްލައަށް ރަނގަޅުވި ނަމަވެސް މިއަށްވުރެ ދިގުދެމިގެންދާނަމަ ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާ ހޯދަންޖެހެއެވެ. އެއީ މި ޙާލަތު ތިން ހަފްތާއަށްވުރެ ދިގުދެމިގެންދާނަމަ ޕޯސްޓްޕާޓަމް ޑިޕްރެޝަން ނުވަތަ ވިހެއުމުގެ ފަހުން މައިންނަށް ޚާއްޞަ ޑިޕްރެޝަންގެ ޙާލަތާއި ކުރިމަތިވުން އެކަށީގެންވާތީ، އެ ޙާލަތާއި ކުރިމަތިވުމުގެ ކުރިން އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށްޓަކައެވެ.
ސިކުނޑިއަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއި "މެޓްރެސެންސް" (Matrescence) ގެ ނަފްސާނީ ދަތުރު
ނިއުރޯސައިންސް އަދި އެންތްރޮޕޮލޮޖީގެ ދާއިރާއިން ދާދި ފަހުން ހޯދާފައިވާ ހޯދުންތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، މައިވަންތަކަމަކީ ހަމައެކަނި ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް އަންނަ ބަދަލެއް ނޫނެވެ. އެއީ ސިކުނޑީގެ އޮނިގަނޑަށް އަންނަ ހައިރާންކުރަނިވި ބަދަލެކެވެ. މިއަށް ކިޔަނީ "މެޓްރެސެންސް" (Matrescence) އެވެ. އިންސާނާގެ ބޮލުގެ ނާށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި އެކުލެވޭ ގްރޭ މެޓަރ (Gray Matter) ގެ މިންވަރު މަދުވެ، ސިކުނޑީގެ ނެޓްވަރކްތައް އަލުން ބައްޓަންވަނީ ކުއްޖާގެ ބޭނުންތައް ދެނެގަތުމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަށެވެ. ނިއުރޯސައިންސް މާހިރުން ފާހަގަކުރާގޮތުގައި މި "ޕްރޫނިންގް" ނުވަތަ ސިކުނޑީގެ ގުޅުންތައް ތޫނުކުރުމުގެ މަސައްކަތަކީ މަންމައަށް ކުއްޖާގެ ކުދިކުދި އަޑުތަކާއި ރޮއިގަންނަ އަޑު ވަގުތުން ދެނެގަނެ، ނުރައްކާތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި ﷲގެ ފުރިހަމަ ރޭއްވެވުމުގެ ދަށުން ސިކުނޑިން ގެންނަ މޮޅު ބަދަލެކެވެ. އެހެންކަމުން، މަންމައަކަށް ވުމުގެ ކުރީގެ ދިރިއުޅުން ހަނދާންވުމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ހަނދާން ނެތޭހެން ހީވުމާއި، އާންމު ދިރިއުޅުމުގެވެސް ބައެއްކަންކަން ހަނދާނުން ކައްސާލާހެން ހީވުމަކީ (Mom Brain) ހަޤީޤަތުގައިވެސް ސިކުނޑި މުޅިން އާ ޒިންމާއަކަށް ތައްޔާރުވެފައިވާ ކަމުގެ ސައިންޓިފިކް ހެއްކެކެވެ.
ނަފްސާނީ ބުރައާއި ކޯޓިސޯލްގެ އަސަރު: އުފާވެރިކަމާއި ބިރުވެރިކަން އެއްވަގުތެއްގައި
ކުއްޖަކު ލިބުމުން ލިބޭ އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ އުފާވެރިކަމާއެކު، އާ މައިންނަށް އެއްފަހަރާ ނަފްސާނީ ބޮޑު ބުރައެއް އުފުލަންޖެހެއެވެ. ރޭގަނޑުގެ ނިދި ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި ސްޓްރެސް ހޯމޯން ކަމަށްވާ ކޯޓިސޯލް (Cortisol) ގެ މިންވަރު މަތިވެ، މައިންގެ ސިކުނޑިއަށް ބޮޑު ނަފްސާނީ ފިއްތުންތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. ނަފްސާނީ ދާއިރާގެ މާހިރުން ފާހަގަކުރާގޮތުގައި، ކުއްޖާދެކެ އެންމެ ބޮޑަށް ލޯބިވާ އިންސާނަކީ މަންމަ ކަމުގައިވީ ނަމަވެސް، ބައެއް ފަހަރު ކުއްޖާއަށް ދެވޭ އަޅައިލުމުން ޖިސްމާނީގޮތުންނާއި ނަފްސާނީގޮތުން ވަރުބަލިވެ، އަމިއްލަ ނަފްސަށް ސުވާލު އުފެއްދުމަކީ މުޅިން އާދައިގެ ކަމެކެވެ. "އަހަރެން މިކަން މިކުރަނީ ރަނގަޅަށް ހެއްޔެވެ؟" ނުވަތަ "އަހަންނަކީ ރަނގަޅު މަންމައެއް ހެއްޔެވެ؟" ނުވަތަ "އެހެން މަންމައިންނާއި އެއްގޮތަށް އަހަންނަށް ދަރިފުޅުގެ ކަންކަން ނުކުރެވެނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟" މިފަދަ ޚިޔާލުތައް ހިތަށް އެރުމަކީ މައިވަންތަކަމުގެ ދަތުރުގައި ކޮންމެ މަންމައަކުވެސް ކަަޑައްތުކުރަންޖެހޭ އެކިއެކި ސުވާލުން ފުރިގެންވާ ބޮޑު ކަނޑެކެވެ. މިކަމުގައި ސޯޝަލް މީޑިއާއިން ފެންނަ ފުރިހަމަ މަންޒަރުތަކާ އަމިއްލަ ނަފްސު އަޅައިކިޔުމުން ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް އިތުރަށް ހީނަރުކަން ލިބެއެވެ.
ޑޮކްޓަރުންގެ ނަސޭހަތާއި، މައިވަންތަކަމުގެ ޙަޤީޤީ ކާމިޔާބީ
ދުނިޔޭގެ ސިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާއާއި އޮބްސްޓެޓްރީ ޑޮކްޓަރުން ބާރުއަޅުއްވާގޮތުގައި، އާ މައިންނަށް އެންމެ ބޭނުންވަނީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް މާފުކުރުމާއި، އެހެން މީހުންގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމެވެ. ކުއްޖަކަށް ބޭނުންވަނީ ކުށްކުރުމުން ބަރީޢަވެފައިވާ ފުރިހަމަ މަންމައެއް ނޫނެވެ. ބަދަލުގައި ބޭނުންވަނީ ކުލުނާއި އޯގާތެރިކަމާއެކު ދަރިފުޅާއެކު އުޅޭނެ މަންމައެކެވެ. ޑޮކްޓަރުން އިރުޝާދުދެއްވާގޮތުގައި، ވިހެއުމަށްފަހު ފުރަތަމަ ހަފްތާތަކުގައި ހަށިގަނޑަށާއި ސިކުނޑިއަށް ލިބޭ ބަދަލުތަކުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި ޕޯސްޓްޕަރޓަމް ކެއަރ (Postpartum Care) ނުވަތަ ވިހެއުމަށްފަހު ދޭ ޞިއްޙީ އަޅައިލުމުގެ ތެރެއިން ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ސަމާލުކަންދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ތިބާ ތި ކުރަނީ ހީކުރާވަރަށްވުރެ މާ ރަނގަޅު މަސައްކަތެކެވެ. މައިވަންތަކަމަކީ ފުރިހަމަކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ފަސޭހަ ޒިންމާއެއްވެސް ނޫނެވެ. މުހިންމީ، މިކަން ޤަބޫލުކޮށް އެހީ ބޭނުންވުމުން އެހީއަށް އެހުމާއި، ވަގުތު ލިބޭ މިންވަރަކުން އަމިއްލަ ނަފްސަށްވެސް ވަގުތުކޮޅެއްދީ، މައިން އަމިއްލަ ސިއްޙަތަށްވެސް ތޫނު ކަންފަތެއްދީގެން މި ބުރަ ޒިންމާ އުފުލުމެވެ.
މަސްދަރުތައް: ވޯރލްޑް ހެލްތް އޯރގަނައިޒޭޝަން، އެންޑޮކްރިނޮލޮޖިކަލް އެންޑް ސައިކޮލޮޖިކަލް ލިޓަރޭޗަރ އޮން ޕޯސްޓްޕަރޓަމް ސްޓްރެސް، ނިޔުރޯސައިންޓިފިކް އެންޑް އެންތްރޮޕޮލޮޖިކަލް ރިސަރޗް އޮން ޕޭރެންޓަލް ބްރެއިން ޕްލާސްޓިސިޓީ، ދަ އެމެރިކަން ކޮލެޖް އޮފް އޮބެސްޓެޓްރިސިއަންސް އެންޑް ގައިނޮކޮލޮޖިސްޓް
