އުމުރުން 80 އަހަރުގައި ޚާލިދާ ޒިއާ އަވަހާރަވީ މުސްކުޅި އުމުރުފުޅުގައި އާލާސްކަންފުޅާ އުޅުއްވާތާ އެތަކެއް ޒަމާންތަކެއް ފަހުންނެވެ.
ޚާލިދާ ޒިއާ އަކީ އެގައުމުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ އަންހެން ބޮޑުވަޒީރެވެ. އޭނާ އަކީ ބަނގްލަދޭޝްއަށް އެތައް ގިނަ ހިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވާ ތަރައްޤީ ގެނެސްދެއްވުމުގައި އަންހެނުންގެ ދައުރު ފުޅާކޮށް އަންހެނުން ބާރުވެރިކުރުވި ވެރިއެކެވެ.
ޚާލިދާ ޒިއާ ސަރުކާރުގެ އެންމެ އިސްވެރިޔާގެ މަގާމު ހޯއްދެވީ 1991 ވަނަ އަހަރު 20 އަހަރު ދުވަހަށްފަހު އެގައުމުގައި ބޭއްވި ފުރަތަމަ ޑިމޮކްރެޓިކް އިންތިހާބު ކާމިޔާބު ކުރައްވައިގެންނެވެ. ޒިއާ ނިސްބަތްވާ ސިޔާސީ ޕާޓީ، ބަނގްލަދޭޝް ނޭޝަނަލިސްޓް ޕާޓީ (ބީއެންޕީ) އިން އޭނާ އަވަހާރަވިކަން އިއުލާނުކުރީ ހޯމަދުވަހު ހެނދުނެވެ. ލައިފް ސަޕޯޓްގެ އެހީގައި އެކި އެކި މެޝިންތައް ގުޅައިގެން ބަލި އެނދުގައި އޮންނެވިނަމަވެސް އެކަމަނާ 2026 ވަނަ އަހަރު އޮންނަ އާންމު އިންތިހާބުގައި ވާދަކުރައްވާނެ ކަމަށް ބީއެންޕީން އޮތީ އިއުލާނުކޮށްފައެވެ.
އެކި ގައުމުތަކުން ޑޮކްޓަރުން ގެނެސްގެން ފަރުވާ ދެއްވުމަށްފަހު އެންމެފަހުން އޭނާގެ ހާލަތު ރަނގަޅު ނުވާނެކަން ޑޮކްޓަރުން ވަނީ ހޯމަ ދުވަހު އާއިލާއަށް އަންގާފައެވެ.
"އަވަރ ފޭވަރިޓް ލީޑަރ އިސް ނޯ ލޯންގާ ވިތް އަސް، ޝީ ލެފްޓް އަސް އެޓް 6 އޭއެމް ދިސް މޯނިން" މިއީ އިނގިރޭސިބަހުން ފޭސްބުކުގައި ބީއެންޕީ އިން ލިޔުނު މެސެޖެކެވެ.
މި މެސެޖު ލިބުމާއެކު އޭނާގެ ސަޕޯޓަރުން ވަނީ ޑާކާގެ އެވަރކެއާ ހޮސްޕިޓަލް ކައިރިއަށް އެއްވެ މުޅި ސަރަހައްދު ފުރާލާފައެވެ. ހޮސްޕިޓަލު ކައިރި ތޮއްޖެހުމުން މީހުން ދުރަށްލުމަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ފުލުހުން ހަރަކާތްތެރިވި ވީޑިއޯތައްވެސް އާންމުވިއެވެ.
ޒަމާންވީ ވާދަވެރިޔާ ޝެއިހް ޙަސީނާގެ ވެރިކަން ވައްޓާލާ އެގައުމުގެ ޒުވާނުން ގެނައި އިންގިލާބަށްފަހު ބަނގްލަދޭޝްގެ ސިޔާސީ މަސްރަހް ވަނީ ކިލަނބުވެފައެވެ. އެކިލަނބުކަން ފޮހެލާ އަލުން ގާނޫނީ އިންސާފުވެރި ވެރިކަމެއް ގާއިމުކުރުމަށް އެގައުމުގައި އިންތިހާބު ބާއްވަން ނިންމާފައިވަނީ ފެބުރުއަރީ 2026 ގައެވެ.
ޚާލިދާ ޒިއާ އެންމެ ފުރަތަމަ އާންމުންގެ ތެރެއަށް ނުކުންނެވީ ކޮންއިރަކު؟
ޚާލިދާ ޒިއާ އެންމެ ފުރަތަމަ އާންމުންގެ ސަމާލުކަމަށް އައީ ކުރީގެ ރައީސް ޒިއާއުއް ރަހްމާންގެ އަނބިކަނބަލުންގެ ގޮތުގައެވެ. 1981 ވަނަ އަހަރު ގެނައި އަސްކަރީ ބަޣާވާތެއްގައި ފިރިކަލުން އަދި އޭރުގެ ރައީސް ޒިއާއުއް ރަހްމާނު އަވަހާރަކޮށްލުމާއެކު އޭނާ ސީޔާސީ މައިދާނަށް ނިކުންނެވިއެވެ. އަދި ފިރިކަލުންގެ ޕާޓީ ބީއެންޕީ ލީޑު ކުރައްވަން ފެއްޓެވިއެވެ.
އެ މަސައްކަތުގައި ކާމިޔާބު ހޯއްދަވާ 1991 ވަނަ އަހަރު ފުރަތަމަ އަންހެން ބޮޑު ވަޒީރުގެ މަގާމު ހޯއްދެވިއެވެ. 1996 ގައި ދެވަނަ ދައުރަކަށްފަހު ވެރިކަން ގެއްލިވަޑައިގެންނަމަވެސް އަނެއްކާވެސް 2001 ވަނަ އަހަރު ބޮޑުވަޒީރުގެ މަގާމަށް އެނބުރި ވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
ވެރިކަން ދޫކޮށްލެއްވީ އޮކްޓޫބަރު 2006 ގައި އޭރުގެ އާންމު އިންތިހާބުގެ ކުރިންނެވެ. އޭނާގެ ސިޔާސީ ހަޔާތުގައި އޮތީ ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައިގެ ތުހުމަތެވެ. އެ ތުހުމަތުތައް ކުރަނީ ޒަމާންވީ އިދިކޮޅު ޕާޓީންނެވެ. ޝެއިހް ހަސީނާގެ އަވާމީ ލީގުންނެވެ.
ނަތިޖާއެއްގެ ގޮތުން 2018 ވަނަ އަހަރު ހަސީނާގެ ވެރިކަމުގައި ޒިއާގެ މައްޗަށް ކޮރަޕްޝަނުގެ ކުށް ސާބިތުކޮށް ޖަލަށް ލެއްވިއެވެ. އެއީ ނުހައްގުން އޭނާއަށް ދިން ސިޔާސީ އަދަބެއް ކަމަށް އޭރު ޒިއާ ގެންދެވީ ވިދާޅުވަމުންނެވެ.
އެކަމަނާ ޖަލުން މިނިވަންވެ ވަޑައިގަތީ މިދިޔަ އަހަރު ބަނގްލަދޭޝްގައި އުފެދުނު ހަމަނުޖެހުންތަކާއެކު އަވާމީ ލީގުގެ ސަރުކާރު ވައްޓާލާ އޭރު ވެރިއަކަށް ހުންނެވި ބޮޑު ވަޒީރު ޝެއިހު ހަސީނާ ގައުމުން ފިއްލަވައިގެން ވަޑައިގެންނެވުމުންނެވެ. އިސްތިއުފާ ނުދެއްވާ ގައުމު ދޫކުރައްވާ ހަސީނާ ވަޑައިގެންނެވުމުން ބީއެންޕީން ވަނީ އައު ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމަށް ބާއްވާ އިންތިހާބެއްގައި ޚާލިދާ ޒިއާ ކެމްޕޭން ކުރައްވާނެ ކަމަށް އިއުލާނު ކުރައްވާފައެވެ.
ބީއެންޕީން، އަވާމީ ލީގުގެ ވެރިކަން މާޒީއަށް ދޫކޮށް ގައުމާއި ހަވާލުވާން މަސައްކަތް ފަށާފައިވާ މި ދަނޑިވަޅުގައި ބަނގްލަދޭޝްގެ އައު ލީޑަރަކަށް ވުން ގާތް ބޭފުޅަކީ ޚާލިދާ ޒިއާގެ ދަރިކަލުން ތާރިޤް ރަހްމާން ކަމަށް އެގައުމުގެ މަޝްހަރް ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ.
60 އަހަރުގެ ރަހްމާން އަމިއްލައަށް އަރުވާލެވިގެން ދިރިއުޅުއްވީ އިނގިރޭސިވިލާތުގައެވެ. ލަންޑަނުގައި 17 އަހަރު ދިރިއުޅުއްވުމަށްފަހު އޭނާވަނީ މިދިޔަ ހަފްތާގައި އެނބުރި ޤައުމަށް ވަޑައިގެންފައެވެ.
މިދިޔަ މަހު ޒިއާ ހޮސްޕިޓަލްގައި އެޑްމިޓްކުރެއްވީ ކިޑްނީ ބައްޔާއި ނިއުމޯނިއާ އާއި ހިތުގެ ބައްޔަކަށް ފަރުވާ ހޯއްދެވުމަށެވެ.
ޒިއާގެ ފަހު ދުވަސްތައް ގުނަމުން ގެންދެވި ހޮސްޕިޓަލްގައި އެނދުމަތި ކުރައްވާފައި އޮންނެވި ދުވަސްވަރު މިހާރު އެގައުމުގެ ވަގުތީ ބޮޑުވަޒީރުކަމުގައި ހުންނެވި މުހައްމަދު ޔޫނުސް ވަނީ ޒިއާއަށް ހެޔޮ ދުޢާ ކޮށްދިނުމަށް އެންމެހާ ރައްޔިތުންނަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.
"އޭނާއަކީ ގައުމު ދުއް ވަރުގަދަ އިންސްޕިރޭޝަނެއް" ވަގުތީ ބޮޑުވަޒީރު ޚާލިދާ ޒިއާ ސިފަ ކުރެއްވީ މިގޮތަށެވެ.
ޚާލިދާ ޒިއާ އަވަހާރަވިއިރު އެންމެ އަރިހުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންތެރޭގައި ހޮސްޕިޓަލުގައި ވަގުތީ ބޮޑުވަޒީރު މުހައްމަދު ޔޫނުސްއާއި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުންނާއި އަންހެން ދަރިކަލުންވެސް ބީއެންޕީގެ އިސްވެރިންނާއި އާއިލާ މެންބަރުންނާއެކު ތިއްބެވިއެވެ.
ބަންގްލަދޭޝްގެ ފުރަތަމަ އަންހެން ބޮޑު ވަޒީރު، ބޭގަމް ޚާލިދާ ޒިއާ އަވަހާރަވުމާއި ގުޅިގެން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވަނީ ތަޢުޒިޔާ ވިދާޅުވެފައެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ރަސްމީ އެކްސް އެކައުންޓުން ހިއްސާކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި، މަރުޙޫމާގެ ޢާއިލާއަށް ތަޢުޒިޔާ ވިދާޅުވެ، ޢާއިލާއަށް ކެތްތެރިކަންދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގެން ވަނީ ދުޢާ ކުރައްވާފައެވެ.
